Ürünler
Yağmurlama sulama pek çok mahsul için uygun bir sulama yöntemi olmakla birlikte özellikle şeker pancarı, patates, buğday, yonca ve havuç gibi bitkilerin sulanmasında idealdir. Yaprak veya meyvelerin ıslanmasından kaynaklanan hastalıklara duyarlı olan domates, fasulye, çilek gibi meyve sebzelerin sulanmasında damla sulama yöntemini tercih etmek doğru olacaktır. Ayrıca büyük sprinkler, püskürttüğü büyük damlalar nedeniyle hassas (marul vb.) mahsullere zarar verdiğinden tavsiye edilmemektedirler.
Araziler
Yağmurlama sulama, mahsul ekip biçmeye elverişli olan inişli çıkışlı veya düz bütün arazilerde uygulanabilir.
Topraklar
Yağmurlama sulama yöntemi her türlü toprağa tatbik edilebildiği halde en elverişli toprak çeşidi yüksek su alma hızına sahip kumlu topraklardır. Yüzeyde gölleşmeye neden olan su birikiminden kaçınmak toprağın su alma hızı (mm/saat) saptanmalı ve buna uygun sulama başlığı seçilmelidir.
Sulama Suyu
Sprinkler memesinin tıkanmasına yol açmayacak ve mahsule zarar vermeyecek tortusuz, temiz suların kullanılması tercih edilmelidir.
Çok sıklıkla görülen yağmurlama sulama düzeni şekil 1’de gösterilmektedir. Sprinkler genellikle 75-110mm çapındaki laterallere 9-24 m aralıklarla yerleştirilir. Lateraller sulama bitene kadar tarlada bekletilir. Sulama bittikten sonra pompa kapatılır ve lateral ana hattan sökülerek sulanacak olan bir sonraki bölgeye taşınır. (Şekil 2) Lateral ana hatta tekrar bağlanır ve sulama tekrar başlar. Lateral bütün tarla sulanana kadar kademeli olarak gezdirilir. Daha geniş tarlaların sulanmasında birden fazla lateral kullanılır.
Önemli noktalar
• Motopomp bağlantısından sonra motorun titreşiminin boru sistemine aktarılmasını önlemek için ES parça kullanılmalıdır
• Ana boru hatları lateral borulara dik konumda olmalıdır.
• Lateral boru hatları mümkün olduğunca eğimsiz veya bayır aşağı döşenmelidir.
• Rüzgarın şiddetli estiği yerlerde lateraller rüzgar yönüne dik olacak şekilde döşenmelidir.
• Homojen bir sulama ve işçilikten tasarruf için lateral uzunluğu kısa tutulmalıdır.
• Sistemin düzeni, sistem maliyetini ve işçiliği en aza düşürecek şekilde yapılmalıdır.
• Boru ve parçalardaki conta yuvalarının temizliği kontrol edildikten contaları takılmalı daha sonra birleştirme yapılmadır.
• Sistemin içine yabancı madde girmemesi için pompa emme borusunun ucuna filtre takılması gerekmektedir.
• Sistemin içine kaynaktan gelen su vasıtasıyla yabancı madde girmişse bu maddeler sistemin sonundaki kör tapaların bir süre açılmasıyla dışarı atılmalıdır.
• Sulama sezonu bittikten sonra sisteme ait olan bütün parçalar kurutulmalı, temizlenmeli ve stok’a alınmalıdır.
Yağmurlama Sulama Sisteminin Çalıştırılması
Yağmurlama sisteminde temel amaç suyu mümkün olduğunca uniform bir şekilde mahsulün kök bölgesine vermektir.
Pompa suyu kaynağından alır ve uygun bir basınçla boru sistemine iletir.
Anahat boruları suyu pompadan alır ve laterallere iletir. Boru hatları bazı durumlarda tarla üzerinde kalıcı olarak, bazı durumlarda ise konumları taşınmak suretiyle bölge bölge değiştirilir.
Lateraller suyu ana hatlardan alarak sprinklere ulaştırırlar.
Yağmurlama sulama sistemleri genel olarak 3 ‘e ayrılırlar.
1. Taşınabilir Sistemler: Ana ve lateral borular bütün arazi sulanana kadar kademeli olarak bir konumdan diğerine taşınır.
2. Yarı Sabit Sistemler: Ana boru sabittir. Lateraller bütün arazi sulanana kadar kademeli olarak bir konumdan diğerine taşınır.
3. Sabit Sistemler: Ana boru ve lateraller sabit, çoğunlukla toprak altına gömülüdür.
Çok sıklıkla görülen yağmurlama sulama düzeni şekil 1’de gösterilmektedir. Sprinkler genellikle 75-110mm çapındaki laterallere 9-24 m aralıklarla yerleştirilir. Lateraller sulama bitene kadar tarlada bekletilir. Sulama bittikten sonra pompa kapatılır ve lateral ana hattan sökülerek sulanacak olan bir sonraki bölgeye taşınır. (Şekil 2) Lateral ana hatta tekrar bağlanır ve sulama tekrar başlar. Lateral bütün tarla sulanana kadar kademeli olarak gezdirilir. Daha geniş tarlaların sulanmasında birden fazla lateral kullanılır.
Damla boyutu
Sprinkten püskürtülen su 0.5 ile 4.00mm arasındaki küçük damlacıklara bölünerek toprağı sular. Küçük damlacıklar sprinklere yakın düşerken büyük olanları sulama çapının kenarına yakın yerlere düşer. Büyük damlalar hassas bitkilere ve toprağa zarar verebileceği için bu gibi durumlarda küçük sprinklerin kullanılması uygundur.
Unifom olması istenen sulama, rüzgar ve sisteme uygulanan basınçtan etkileneceğinden sprinkler uygun şekilde konumlandırılmalı ve sisteme uygun basınç verilmelidir. Sprinklerin iyi çalışması sisteme uygulanan doğru işletme basıncı ile mümkündür.
Yağmurlama Sulama Sistemlerinin Avantajları
• Yağmurlama sulama yöntemiyle topoğrafik yönden düzgün olmayan engebeli tarım alanları tesviyeye gerek kalmadan sulanabilir. Salma sulamaya bağlı erozyon önlenir.
• Su alma hızı yüksek ve su tutma kapasitesi düşük kumlu topraklarda karık akışına bağlı su kaybına neden olmaksızın tüm tarla alanında ekonomik ve üniform olarak yüksek randımanla sulama yapılır.
• Taban suyunun yüksek olduğu yerlerde taban su seviyesini yükseltmeden sulama yapılır.
• Genellikle bitki sıra aralıklarına serildiğinden tarlanın ekim alanı artmakta sulama işçilik masrafları azalmaktadır.
• Gübre sulama suyuyla bitkiye verilebildiğinden işçilikten tasarruf sağlanır.
• Sulama suyu araziye kontrollü olarak istenilen miktarda verildiğinden su kayıpları en aza indirilir.
• Ekonomik değeri yüksek sebzeler, meyve ağaçları, bağlar dondan ve sıcaktan korunur.
• Bitki yapraklarında oluşan tuz ve toz zerreleri kolayca yıkanarak bitkiye zarar vermesi önlenir.